مفهوم پلت کردن :
پلت کردن به معنی ایجاد خاصیت چسبندگی بین اجزای خوراکی با استفاده از رطوبت، حرارت و فشار برای تغییر شکل گرانول ها و خوراک مش به شکل های خاص می باشد.
منظور از خاصیت چسبندگی، ژلاتیناسیون و یا پلاستیسیته شدن اجزای خوراکی می باشد. ژلاتینه شدن مربوط به خاصیت ذاتی نشاسته و کربوهیدارت است در حالیکه پلاستیسیته به انحلال پروتئین ها وابسته است.
خاصیت چسبندگی مواد از یک ماده به ماده دیگر و از یک منبع به منبع دیگر متفاوت است. این اختلافات زمانی که پلت با فرمول های مختلف تولید شود واضح تر هستند. مثلا فرمول های مختلف خوراکی که در مقدار چربی ( چربی داخلی یا افزودن چربی) با هم تفاوت دارند.
چربی موجب لغزانندگی فرمولاسیون و کاهش خاصیت چسبندگی بین مواد می گردد. علاوه بر چربی متغیرهای زیادی وجود دارد که بر مقاومت پلت اختلال ایجاد می کند. مشکلات ایجاد شده از این اختلافات را باید با مطالعه در عملیات پلت و تجزیه و تحلیل آن برطرف نمود. ایجاد تعادل مناسبی از رطوبت، حرارت و فشار، پلت هایی با کیفیت مناسب ایجاد خواهد کرد.
فواید پلت
ترکیب رطوبت، حرارت و فشار در خوراک هایی که انرژی طبیعی بالایی دارد ، درجه ای پخت را ایجاد می کند که حیوان را قادر به استفاده از مواد مغذی خوراک خواهد نمود. بدین ترتیب با کاهش مصرف خوراک و افزایش وزن مناسب، ضریب تبدیل بهبود خواهد یافت. یعنی تولید شیر، گوشت و تخم مرغ با مصرف خوراک کمتری تولید خواهد شد.
خوراک های پلت شده حق انتخاب را از حیوان خواهند گرفت. تمام اجزای خوراکی در یک قالب قرار گرفته و بدین ترتیب تمام اجزای فرموله مصرف خواهند شد. جلوگیری از هدر رفت خوراک، موجب خوراک دهی متعادل می گردد.
با پلت کردن هدر رفت اجزای خوراکی در اثر جابجایی و انتقال کاهش می یابد. این مسئله از ایجاد ترکیب نامتناسب اجزای خوراکی جلوگیری خواهدکرد.
دانسیته حجمی اجزای خوراکی با پلت کردن افزایش خواهد یافت . بخصوص اجزای فیبری خوراک مثل یونجه، تفاله چغندر، گلوتن و موادی که دارای این خاصیت هستند.
مثلاً با پلت کردن یونجه دانسیته حجمی محصول دو برابر می شود از 17 پوند به 34 پوند در فوت مکعب یا بالاتر خواهد رسید. که بستگی به شرایط تولید خوراک های پلت شده دارد. افزایش دانسیته هزینه های جابجایی را کاهش خواهد داد.
خوراک پلت با دانسیته بالا، مواد مغذی بیشتری را در طول زمان در اختیار حیوان قرار می دهد.
آسیاب و پلت دو فرآیندی هستند که جابجایی مواد را بهبود می دهند. در بسیاری مواقع تخلیه اجزای خوراکی اگر بشکل پلت نباشند مشکل است. همجنین اجزای خوراکی سیال از مخازن بیرون خواهند ریخت. پلت کردن همچنین میزان گردو غبار را در حین جابجایی کاهش خواهد داد.
خوراک های پلت هدر رفت مواد را کاهش می دهند.
حرارت در فرآیند پلت کردن موجب تخریب مهارکننده های رشد، مخمر ها و ارگانیسم های سمی خواهد شد.
با پلت، افت ارزش تغذیه ای مواد مختلف کاهش خواهد یافت زیرا اکسیژن بین اجزای خوراکی تخلیه می شود.
با توجه به مزایای زیاد پلت، این فرآیند نیازمند مصرف انرژی زیادی است. بنابراین محاسبه هزینه ها در هر تن پلت تولید شده از موارد مهم و قابل توجه برای تولیدکننده است. اما درک درست از پلت کردن، میزان نیاز به انرژی ورودی را کاهش داده و هزینه ها را در هر تن پایین نگه می دارد اما باید به اصول پایه این فرآیندسازی در مراحل ساخت توجه کرد.
شکل های مختلف تولید
- بلغور : این نوع مانند خوراک مش است. مخلوطی از مواد خوراکی با تغییرات جزئی است.
- پلت : این محصول توسط عبور مواد از دای و حذف مواد نرم تولید می شود. پلت های خرد شده و ذرات نرم که قطر کمتری نسبت به پلت های سالم دارند توسط الک جدا می شوند.
- Pelletized : پلت هایی که خاکه یا پلت های خرد شده ندارند. درصد موادنرم در پلت ها بستگی به فرمولاسیون خوراک دارد.
- کرامبل : پلت های تولید شده از غلطک های کرامبل عبور کرده و تبدیل به تکه های ریز می شوند. تولید کرامبل کوچک یا بزرگ بستگی به تنظیم غلطک ها و سایز توری دارد. ذرات نرم نامطلوب بصورت گرانول برداشته می شوند.
- کیوب : شامل شکل های مختلف گرد، مربعی یا بیضی شکل است. طول آنها معمولاً 2 تا 4 برابر قطر است. خاکه یا کیوب های خرد شده توسط الک جدا می شوند.
فاکتورهای موثر بر استحکام و مقاومت پلت
بعضی موارد بطور قابل توجهی بر مقاومت و استحکام پلت تاثیر می گذارند. استحکام به معنای تراکم و فشردگی و مقاومت به معنای پایداری پلت در برابر فشار یا تحمل در برابر شکستگی یا سایش است. پارامترهای قابل بررسی عبارتند از : اندازه ذرات، کاندیشنینگ بخار/ پیش حرارت، افزودن بایندر و روان کننده.
اندازه ذرات
اندازه ذرات یکی از مهمترین فاکتورهای موثر بر کیفیت پلت است. هر چه ذرات کوچکتر و نرمتر باشند مقاومت و استحکام پلت بیشتر می شود و در مقابل بزرگتر بودن ذرات، افزایش ترک خوردگی در سطح پلت را به دنبال دارد. ذرات کوچک تر چون سطح تماس بیشتری دارند پیوندهای داخلی بیشتری بین آنها تشکیل شده و فضای داخلی بین آنها از بین می رود. با کمک آسیاب چکشی می توان مواد راخرد نمود. با استفاده از توری با سایز 2/3 میلیمتر یا دامنه 2/3 تا 4 میلیمتر ( 4 در بالا و 2/3 در پایین) می توان در نهایت پلت هایی با کیفیت بالا تولید نمود.
پیش حرارت و کاندیشنینگ بخار
برای فعال کردن خاصیت چسبندگی بین ذرات( بایندینگ) وجود حرارت و رطوبت لازم است. با فعال شدن بایندرهای طبیعی مثل لیگنین، پروتئین و نشاسته، ذرات برای چسبیدن تحریک شده و بصورت متراکم درمی آیند. از طرفی حرارت و رطوبت موجب تسهیل خاصیت پلاستیسیته بین ذرات گردیده و بدین وسیله با افزایش سطح تماس، فضای بین ذرات از بین رفته و کیفیت پلت بهبود می یابد.
روان کننده ها و بایندرها
بسیاری از تولید کنندگان برای شکل گیری بهتر پلت از بایندر یا مواد روان کننده استفاده می کنند. یکی از رایج ترین روان کننده ها، روغن های گیاهی است که جهت کاهش سایش بین دای و مواد خوراکی مورد استفاده قرار می گیرد. از بایندرها برای بهبود استحکام پلت استفاده می شود.
از جمله این بایندرها می توان به شامل لیگنوسولفونات کلسیم، کلوئیدها، نشاسته و هیدروکسید کلسیم اشاره نمود.
+ نوشته شده در ۱۳۹۲/۱۰/۰۶ ساعت 15 توسط کاظم دروگریان
|
تیم مهندسین تولید خوراک دام وابسته به کارخانه سردار در نظر دارد تجربیات و آرشیو مقالات خود را در این وب سایت با دوستان عزیز به اشتراک بگذارد امید است بتوانیم به سوالات شما پاسخ داده باشیم.